Không nhiều người trong thị trường nói về việc robusta có thể giảm về 2.500 USD/tấn. Tuy nhiên, nếu nhìn vào toàn bộ dữ liệu hiện tại, đây không phải là một kịch bản viển vông, mà là một mức giá có cơ sở rõ ràng, cả về chu kỳ, cung – cầu và hành vi thị trường.
Trước hết, cần nhìn lại bức tranh lớn: thị trường đã đi qua đỉnh chu kỳ. Giai đoạn 2023–2025, giá robusta tăng mạnh lên vùng trên 4.500 USD/tấn, chủ yếu do thiếu hụt nguồn cung cục bộ, tồn kho ICE giảm sâu và gián đoạn logistics. Nhưng bản chất của những yếu tố này là tạm thời, không mang tính dài hạn. Khi các nút thắt này dần được tháo gỡ, thị trường bước vào pha điều chỉnh là điều tất yếu.
Trong lịch sử hàng hóa, sau một chu kỳ tăng nóng, giá thường điều chỉnh 30–50% trước khi tìm điểm cân bằng mới. Với đỉnh quanh 4.500 USD/tấn, vùng điều chỉnh hợp lý sẽ nằm trong khoảng 3.150 đến 2.475 USD/tấn. Như vậy, mốc 2.500 không phải là dự báo cảm tính, mà là mức giá “đúng chuẩn chu kỳ”.
Niên vụ 2025–2026 đang hướng tới sản lượng toàn cầu khoảng 178–180 triệu bao, mức cao kỷ lục, với dư cung ước tính 8–10 triệu bao. Nguồn cung không chỉ tăng ở một khu vực, mà đồng loạt tại ba quốc gia trụ cột: Brazil mở rộng mạnh robusta, Indonesia phục hồi sản lượng sau El Niño, còn Việt Nam ghi nhận xuất khẩu quý I tăng khoảng 14%. Khi nguồn cung tăng đồng thời ở tất cả các mắt xích quan trọng, khả năng thị trường rơi vào trạng thái thiếu hàng gần như bị loại bỏ. Đây không còn là rủi ro, mà đã trở thành thực tế.
Trong khi đó, phía cầu lại bắt đầu xuất hiện dấu hiệu suy yếu – một yếu tố thường bị đánh giá thấp nhưng lại có tác động rất mạnh. Khi giá cà phê duy trì ở mức cao trong thời gian dài, người tiêu dùng bắt đầu thay đổi hành vi: giảm tiêu thụ, chuyển sang sản phẩm rẻ hơn, còn các doanh nghiệp thì điều chỉnh tỷ lệ phối trộn để tối ưu chi phí. Khi cầu giảm trong khi cung tăng, thị trường không chỉ hạ nhiệt, mà chuyển sang trạng thái dư cung mang tính hệ thống. Đây chính là điều khiến giá có thể giảm sâu hơn kỳ vọng ban đầu.
Tiếp theo, tồn kho không còn đóng vai trò “nút thắt cổ chai”. Hiện tại, tồn kho robusta trên ICE quanh mức thấp nhưng không mang tính khủng hoảng, khi thị trường ngầm hiểu tồn kho thương mại thực tế ở Việt Nam và Brazil đang rất dồi dào. Thị trường không còn nhu cầu phải mua gấp khi vụ thu hoạch lớn ở Brazil cận kề, giá sẽ không thể bật mạnh, dù nguồn cung không quá dư thừa trong ngắn hạn.
Vai trò của yếu tố vĩ mô cũng đang suy yếu rõ rệt. Diễn biến bất thường từ chiến tranh Iran đẩy dầu thô lên cao, đô cũng biến động mạnh, đây là tổ hợp thường hỗ trợ mạnh cho giá hàng hóa. Tuy nhiên, robusta vẫn giảm. Điều này cho thấy vấn đề không nằm ở yếu tố bên ngoài, mà nằm ở cấu trúc nội tại của thị trường. Khi cung – cầu đã đảo chiều, vĩ mô không còn đủ sức nâng giá như trước.
Xét về góc độ kỹ thuật, cấu trúc giá duy trì lower high – lower low, các vùng hỗ trợ quan trọng lần lượt bị phá vỡ từ 3.600 xuống 3.480 và 3.320. Hiện tại, giá đang tiệm cận vùng 3.150 – một mốc mang tính quyết định. Nếu vùng này bị xuyên thủng, các mốc tiếp theo sẽ lần lượt là 3.000, 2.800 và sâu hơn là vùng 2.500. Đây là quá trình giảm theo tầng, không phải sụp đổ đột ngột, nhưng bền và khó đảo chiều.
=> Vậy điều gì sẽ kích hoạt kịch bản 2.500 $/tấn ?
Thực tế, thị trường không cần một “thiên nga đen”. Theo thời gian, các phân tích trên là quá đủ để đẩy thị trường về 2.500 USD/tấn, đó không phải là một con số giật gân, mốc này sẽ phản ánh đúng trạng thái của thị trường hiện tại: chu kỳ đã đi qua đỉnh, cấu trúc đang nghiêng về dư cung, và dòng tiền hẹp với xu hướng cẩn trọng. Thị trường không quá cần tin xấu để giảm. Khi cung vượt cầu, giá sẽ tự tìm về điểm cân bằng mới !
